İLYA PAVLOVİÇ PETRUŞEVSKİY, HORASAN’DA SERBEDARLAR HAREKETİ THE SARBEDAR MOVEMENT IN KHORASAN

Main Article Content

NAMİQ MUSALI
Sorumlu Yazar/Çeviren
Atıf: Musali, NAMİQ. "İLYA PAVLOVİÇ PETRUŞEVSKİY, HORASAN’DA SERBEDARLAR HAREKETİ". TÜRK KÜLTÜRÜ VE HACI BEKTAŞ VELİ ARAŞTIRMA DERGİSİ / (): . .

Zotero Mendeley EN EndNote

Özet

Sovyet şarkiyat biliminin önemli temsilcilerinden olan Prof. Dr. İlya Pavloviç Petruşevskiy (1898-1977), Azerbaycan, Orta Asya ve İran’ın Ortaçağ tarihine ve bilhassa Doğu feodalizminin gelişim süreci ve özelliklerine dair araştırmalarıyla bilinmektedir. Kendi hayatı sırasında basılmış olan yüzden fazla ilmî çalışması mevcuttur. 1956 yılında Moskova’da SSCB Bilimler Akademisi Şarkiyat Enstitüsü’nün İlmî Eserleri serisinin XIV. cildinde yayınlanmış olan “Horasan’da Serbedarlar Hareketi” başlıklı çalışması, yazarın meşhur yapıtlarından biridir. İlgili eser, Kerim Keşâverz tarafından Rusçadan Farsçaya çevrilmiş ve 1972 yılında müstakil bir kitap olarak Tahran’da neşredilmiştir. Konunun ehemmiyetine binaen Petruşevskiy’nin zikri geçen çalışmasını Rusça'dan Türkçe'ye tercüme etmeyi gerekli bulduk. 1336-1337 tarihlerinde Horasan’daki Beyhak yöresinin Baştin köyünde başlayan Serbedarlar hareketi, çok geçmeden Sebzevar merkezli Serbedarlar Devleti’nin kuruluşuna yol açmıştır. 1337-1386 yılları arasında varlığını sürdüren bu devlet, İran'ın siyasi hayatında oynadığı rol kadar toplumsal alanda gerçekleştirdiği reform ve uygulamalarla da tarihe damgasını vurmuştur. Marksist bir tarihçi olan Petruşevskiy, Serbedarlar hareketini araştırırken başlıca olarak bu süreci tetikleyen sosyo-ekonomik faktörlere, sınıf çatışmasına, Serbedarlar arasındaki farklı sosyal grupların iktidar mücadelesine ve bunlar arasındaki program farklılıklarına dikkat çekmeye çalışmıştır.
Anahtar Kelimeler: İran Tarihi, Horasan, Şiilik, Serbedarlar.

Anahtar Kelimeler:

İran Tarihi, Horasan, Şiilik, Serbedarlar. History of Iran, Khorasan, Shiism, Sarbedars.

Article Details