Irak Türkmenleri Arasında Muharrem Ayı Ritüelleri Çerçevesinde Oluşan Sözlü Halk Edebiyatı Ürünleri ve Bu Ürünlerin Geleneksel Anlatıcıları

Main Article Content

Necdet Yaşar BAYATLI
Bağdat Üniversitesi Diller Fakültesi Türk Dili Bölümü Bağdat/IRAK
Atıf: Bayatli, Necdet Yaşar. "Irak Türkmenleri Arasında Muharrem Ayı Ritüelleri Çerçevesinde Oluşan Sözlü Halk Edebiyatı Ürünleri ve Bu Ürünlerin Geleneksel Anlatıcıları". Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi 0/86 (2018): . .

Zotero Mendeley EN EndNote

Özet

Muharrem ayı, bütün Müslüman halklarda olduğu gibi Türk insanı içinde önemli aylardan biri sayılır. Anılan ayın 10. gününde peygamber efendimizin torunu Hz. Hüseyin, Kerbela topraklarında Yezit bin Muaviye ordusu tarafından ailesi ile birlikte kuşatılmış; önce susuz bırakılmış daha sonra kafası kesilmek suretiyle şehit edilmiştir. İslam tarihinin en acımasız olayının yaşandığı bu tarihten itibaren Muharrem ayında genel olarak Müslümanlar özel olarak da Şii kesimi Hz. Hüseyin ve beraberinde bulunan ailesi ve yakınlarının anısına çeşitli ritüeller icra etmektedirler. Uzun yıllar Türk devletlerinin önemli bir parçasını teşkil eden Irak, Şii kesiminin yoğun olarak yaşadığı ülkelerden biridir. Burada Şiiler günümüze kadar Hz. Hüseyin ve onun ailesi için her Muharrem ayında çeşitli ritüelleri icra etmektedirler. Söz konusu ritüeller arasında önemli kültür unsurları bulunmaktadır.  Bu unsurlar incelendiğinde İslamiyet öncesi Türk kültürü ve inanç sisteminin izleri bulunduğu görülmektedir. Bu çalışmada Irak Türkmenleri arasında Muharrem ayında icra edilen ritüeller ve Irak Türkmen halk edebiyatında Hz. Hüseyin başta olmak üzere ehl-i beyt ile ilgili Muharrem ayına özgü sözlü ürünler ve bu ürünlerin geleneksel anlatıcıları üzerinde durulacaktır. Çalışmada yer alan bilgi ve metinler farklı bölgelerde yaşayan Türkmenlerden tarafımızdan derlenmiş, yazıya geçirilmiş, incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler:

Irak Türkmenleri, Türkmen Halk edebiyatı, Muharrem ayı, geleneksel anlatıcı

Article Details