Bektaşilik ve Alevilikte Hırkanın Önemi

Main Article Content

Dursun Gümüşoğlu
Atıf: Gümüşoğlu, Dursun. "Bektaşilik ve Alevilikte Hırkanın Önemi". Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi /60 (2011): . .

Zotero Mendeley EN EndNote

Özet

İnsanlık tarihinin başlangıcından günümüze kadar her zaman düşünceler, inançlar gibi soyutşeyler sembollerle ifade edilmeye çalışılmıştır. İslam’ı varlığın birliği temelinde açıklayananlayış ve felsefeye bağlı bir yorumu olan tasavvufun da bunun dışında kalması mümkündeğildir. Bu anlayış temelinde anlatılmak istenenler bazen açık bazen dolaylı şekillerde ifadeedilmiştir. Bunu yaparken sözlü anlatım ve bedensel birtakım hareketlerin yanı sıra özel giysive eşyaların da kullanıldığı görülmektedir. Tasavvuf tarihi boyunca hayderî, tennure, rida,asa, seccâde, post, taç, kemer ve hırka gibi semboller, tarikatların algılama ve kabullerinegöre hep var olmuş ve bunlara çeşitli anlamlar yüklenmiştir. Günümüzde Alevilik veBektaşilik bazen birlikte bazen ayrı ayrı telaffuz edilmektedir. İslam’ın tasavvufî bir yorumuolan Aleviliği ve Bektaşiliği de yukarıda adı geçen sembollerden ayrı düşünmek mümkündeğildir. Zamanımıza ulaşan fotoğraflarda Bektaşi babalarının Kisve-i Ruhânî veya Libâs-ıFâhire olarak isimlendirdikleri giysileri, dinî törenlerde ibadet esnasında kullandıklarıbilinmektedir. Günümüzde de Bektaşi babaları bu kıyafetleri aynı amaçlarla kullanmayadevam etmektedirler. Anadolu Aleviliği, diğer bir ifadeyle Kızılbaşlık olarak tabir edilentoplulukların inanç önderleri olan dedelerin de hırka, taç gibi sembolleri vaktiyle kullanmışolmalarına, literatürlerinde bulunmasına rağmen günümüze ulaşmadığı, kesintiye uğradığıgörülmektedir.Bu çalışmada, belge ve kaynakların ışığında mutasavvıflara göre tasavvufî sembollerdenbiri olan hırkanın; ayet, hadis ve menâkıbnâmelerdeki izleri, önemi, tarihsel dayanakları,kullanılma nedenleri ve Alevilik ve Bektaşiliğin yanı sıra diğer tasavvufî ekollerin meseleyenasıl baktıkları üzerinde durulacaktır.Anahtar Kelimeler: Bektaşilik, Alevilik, tasavvuf, tarikat, hırka, semboller.

Article Details